- * - 2 - خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ . آدمى را از خون بسته آفريد ! - * - 3 - اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ . بخوان و خداوند نيكوكار خود را - * - 4 - الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ . آن خدائى كه به خامه در آموخت ! - * - 5 - عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ . آدمى را آموخت آنچه نمىدانست - * - 6 - كَلَّا إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى . آرى ، آدمى نافرمانى مىكند ! - * - 7 - أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى . چون خود را بىنياز بيند ! - * - 8 - إِنَّ إِلى رَبِّكَ الرُّجْعى . همانا ، بازگشت تو بسوى خداوند است - * - 9 - أَ رَأَيْتَ الَّذِي يَنْهى . آيا كسى ( ابو جهل ) كه باز مىداشت ديدى ؟ - * - 10 - عَبْداً إِذا صَلَّى . باز مىداشت بنده را ( پيغمبر را ) كه نماز مىكرد ؟ - * - 11 - أَ رَأَيْتَ إِنْ كانَ عَلَى الْهُدى . چه بينى ؟ آيا اين مرد ( ابو جهل ) به راه راست است ؟ - * - 12 - أَوْ أَمَرَ بِالتَّقْوى . آيا امر به پرهيز از ناصواب و بدى مىدهد ؟ 13 - أَ رَأَيْتَ إِنْ كَذَّبَ وَ تَوَلَّى . ببينى ( اى محمّد ) كه اين مرد تكذيب مىكند و از راستى برمىگردد ! - * - 14 - أَ لَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ يَرى . آيا او نمىداند كه خدا مىبيند ؟ - * - 15 - كَلَّا لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ لَنَسْفَعاً بِالنَّاصِيَةِ - * - 16 - ناصِيَةٍ كاذِبَةٍ خاطِئَةٍ . او دروغ مىبندد ، نه چنين است ، اگر او از رسول اكرم باز نگشت ، موى سر او را گيريم ، موى پيشانى مرد دروغ‌زن بدكار را ! ( ابو جهل ) - * - 17 - فَلْيَدْعُ نادِيَهُ . ( در آن حال ) ياران و خويشان خود را بخواند ! - * - 18 - سَنَدْعُ الزَّبانِيَةَ . ما هم فرشتگان عذاب را خوانيم - * - 19 - كَلَّا لا تُطِعْهُ وَ اسْجُدْ وَ اقْتَرِبْ . نه سزاوار است ، او را فرمان مبر و سجده كن ( سجدهء واجب ) و نزديك آى ! تفسير ادبى و عرفانى سوره 96 آيه 0 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ، بنام او كه نامش آرامش مجلس ، و مدحش سرمايهء مفلس ؛ بنام او كه نامش دل افروز ، و مهرش جهان سوز ؛ بنام او كه نامش آئين زبان و خبرش راحت جان ؛ بنام او كه نامش نور ديدهء مؤمنان ، يادش آئين منزل مشتاقان ، يافتش فراغ دل مريدان ، مهرش انس جان محبّان ، حكمتش توتياى ديدهء عارفان و ذكرش مرهم جان سوختگان است . پير طريقت گفت : الهى ، دوستدار از زبان خاموش است ، ولى حالش همه زبان است ، وگر جان در سر دوستى كرد شايد ، كه دوست او را بجاى جان است ؛ غرق‌شدهء آب نبيند كه گرفتار آن است ! به روز چراغ نيفروزند كه روز خود چراغ جهان است . سوره 96 آيه 1 1 - اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ . آيه . خداوند خبر مىدهد از اوّلين وحى كه به مصطفى آمد ، آن ساعت كه جبرئيل در غار حرا ، خود را به او نمود و با وى آرام گرفت ، رسول خدا گفت : جبرئيل اول بار كه به من آمد مرا در بر گرفت و تنگ به خود دركشيد و نيك بماليد ! و بچسبانيد ! و باز رها كرد ! آنگاه دو بار ديگر همچنان كرد ! و حكمت در آن كار اين بود كه سه بار طبيعت بشريّت او را به عنصر ملكوتى مزاج داد ؛ آنگاه گفت : ( اى محمّد ) اقْرَأْ ! محمّد گفت : من نمىتوانم بخوانم ، اين كار سه بار تكرار شد ! بار سوّم جبرئيل گفت : بخوان بنام پروردگارت ! يعنى بگو ( بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ) . اوّلين و آخرين آيه : در اوّلين آيه و سوره كه به پيغمبر نازل شده ميان مفسّران اختلاف است بعضى سورهء اقرأ بعضى سورهء مدثّر ، برخى آيهء ( بِسْمِ اللَّهِ ) را دانسته‌اند و جمع ميان همه روايتها اين است كه اوّلين آيه ، آيهء تسميت بوده است كه بعد از آن ، آيه‌آيه و سوره سوره نازل شده و آخرين آيه آيهء وَ اتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّهِ يا آيهء لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ تا آخر است .